Coeliacus-plexusneurolyse bij pijn door pancreascarcinoom
coeliacus-plexusneurolyse · pijn bij pancreascarcinoom
Neurolyse van de plexus coeliacus onderbreekt de viscerale pijngeleiding uit de bovenbuik en is een van de weinige interventieradiologische behandelingen met een gerandomiseerde trial als basis. In de dubbelblinde RCT van Wong (100 patiënten met niet-resectabel pancreascarcinoom) had in de eerste zes weken 14% van de behandelde patiënten matige tot ernstige pijn tegen 40% met alleen systemische analgesie (p=0,005). Een meta-analyse van 10 RCT's met 646 patiënten bevestigt een pijnvermindering van 0,58 punten op 4 weken, met een effect dat daarna afvlakt. Twee dingen zijn belangrijk voor het eerlijke verhaal: het effect op opiaatgebruik is tegenstrijdig, en er is geen effect op kwaliteit van leven of overleving. ESMO geeft de aanbeveling niveau II, graad B, met een voordeel tot zes maanden.
Wanneer geschikt
- Pijn in de bovenbuik of rug door niet-resectabel pancreascarcinoom of een andere maligniteit van de bovenbuik, die onvoldoende reageert op systemische analgesie.
- Ook als opiaatsparende maatregel bij hinderlijke bijwerkingen van opioïden, met de kanttekening dat het opiaatsparend effect niet consistent is aangetoond.
- Vroeg in het traject overwegen: het voordeel is aangetoond tot ongeveer zes maanden en is het duidelijkst in de eerste weken.
- CT-geleide percutane benadering, met vooraf beoordeling van de anatomie rond de aorta en de arteria mesenterica superior.
- Beoordeling samen met de behandelend oncoloog en het palliatieve team; de behandeling vervangt geen systemische analgesie maar vult die aan.
Belangrijkste literatuur
- NCCN Clinical Practice Guidelines in Oncology: Adult Cancer Pain NCCN · 2024
- Computed tomography-guided single celiac plexus neurolysis analgesic efficacy and safety: a systematic review and meta-analysis Abdominal Radiology · 2022
- Systematic review and meta-analysis of celiac plexus neurolysis for abdominal pain associated with unresectable pancreatic cancer Pain Practice · 2022
- Management of cancer pain in adult patients: ESMO Clinical Practice Guidelines Annals of Oncology · 2018
- WHO Guidelines for the Pharmacological and Radiotherapeutic Management of Cancer Pain in Adults and Adolescents World Health Organization · 2018
- CT-guided Celiac Plexus Neurolysis: A Review of Anatomy, Indications, Technique, and Tips for Successful Treatment RadioGraphics · 2011
- Celiac plexus block for pancreatic cancer pain in adults Cochrane Database of Systematic Reviews · 2011
- Effect of neurolytic celiac plexus block on pain relief, quality of life, and survival in patients with unresectable pancreatic cancer: a randomized controlled trial JAMA · 2004