Beeldgeleide biopsie voor diagnose en moleculaire diagnostiek
echo- of CT-geleide naaldbiopsie · diagnose en NGS
Vrijwel elke behandelbeslissing in de oncologie begint met naaldweefsel, en de eisen zijn de afgelopen tien jaar verschoven. Een biopt dat volstaat voor de diagnose volstaat niet automatisch voor moleculaire diagnostiek: twee verschillende eindpunten, en het moleculaire ligt consequent lager. In de Nederlandse whole genome sequencing-praktijk slaagde 89% van 888 monsters, maar bij cytologie slechts 57% tegen 91% bij biopten en resectiepreparaten; 40% van de mislukkingen kwam door een tumorcelpercentage onder 20%. Daardoor worden het aantal cores en de naalddikte nu bepaald door de moleculaire vraag, niet meer door de histologische. Het goede nieuws: extra cores via een coaxiale sheath verhogen de complicatiekans niet, terwijl elke extra pleurapunctie dat wél doet.
Wanneer geschikt
- Weefseldiagnose bij een verdachte laesie, subtypering bij een bekende maligniteit, of hernieuwde biopsie bij progressie wanneer het moleculaire profiel kan zijn veranderd.
- Plan de biopsie op de moleculaire vraag en niet alleen op de histologische: spreek vooraf met de patholoog af welk panel of welke sequencing er gaat volgen, want de vereiste hoeveelheid tumorweefsel verschilt per platform.
- Voor whole genome sequencing in Nederland zijn een tumorcelpercentage van ten minste 20% en ten minste 50 ng DNA nodig. Kies daarom de laesie met de hoogste verwachte tumorfractie en niet de best bereikbare.
- Gebruik een coaxiale techniek wanneer meerdere cores nodig zijn: die ontkoppelt het aantal cores van het aantal puncties, en juist het aantal puncties bepaalt de complicatiekans.
- Bij scleroserend bot is de attenuatie een betere voorspeller dan het etiket sclerotisch of lytisch: onder 610 HU is de kans op een diagnostisch biopt hoog, onder 370 HU is de kans op een NGS-geschikt monster hoog.
- Weeg naaldtractzaaiing alleen daar waar die reëel is. Bij colorectale levermetastasen in een resectabele patiënt is de gerapporteerde kans 16 tot 19% en is terughoudendheid terecht; bij niercelcarcinoom, long en pancreas is de kans zo klein dat de biopsie er niet om moet worden nagelaten.
Belangrijkste literatuur
- From Passive Sampling to Precision Intervention: A Standardized Radiomics-Driven Workflow for Molecularly Adequate Lung Biopsy Cardiovasc Intervent Radiol · 2026
- Real-world clinical utility of tumor whole-genome sequencing in solid cancers Nature Medicine · 2026
- Tract cauterisation by microwave ablation following percutaneous biopsy of intraabdominal tumour in children CVIR Oncology · 2025
- Complications of image-guided liver biopsies: Results of a nationwide database analysis PLOS ONE · 2025
- CT-guided Coaxial Lung Biopsy: Number of Cores and Association with Complications Radiology · 2024
- Risk of tumour seeding in patients with liver lesions undergoing biopsy with or without concurrent ablation: meta-analysis BJS Open · 2024
- Diagnostic efficacy of image-guided core needle biopsy of suspected malignant osseous lesions: a retrospective cohort study from a single academic institution European Radiology · 2024
- Richtlijn Hepatocellulair carcinoom - diagnostiek Richtlijnendatabase (NL)